Toen ik koos om het boek Vogel van Enne Koens te lezen en te recenseren, had ik geen idee wat ik me bij deze titel moest voorstellen. Zou het gaan over een persoon die door iedereen wordt uitgemaakt voor ‘rare vogel’? Of was het misschien een diepzinnig verhaal over iemand die vogels bestudeert?

In ieder geval had ik me in de verste verte niet kunnen voorstellen dat Vogel zo speciaal zou zijn. Niet alleen werkte het verslavend en kon ik het niet wegleggen, het verhaal maakte ook een diepe indruk op me. Het bleef gewoon door mijn hoofd rondspoken. En voor mij is dat hét kenmerk van een topverhaal.

Zo vrij als een vogel
Berre is het helemaal zat: de zogenaamde geesten, de vrije school, de vrouwencommune en hun rituelen. Maar vooral haar moeder, die na de scheiding van Berres vader steeds waanzinniger is geworden en aan wie ze haar nieuwe situatie te danken heeft. Daarom vertrekt ze. Nadat ze haar laatste eindexamen heeft gemaakt, neemt ze haar koffer en verlaat ze de stad. Ze laat enkel een briefje achter. Daarna neemt ze de naam Elke aan en huurt ze een flat. Ze werkt, ze studeert en maakt vrienden. Maar ze probeert vooral opnieuw te leven.

Vanaf zin één word je meegetrokken in Berres verhaal. Tijd voor een inleiding is er niet, ze wil onmiddellijk van huis vertrekken. Daarna kan Berre nog niet stilzitten en vertellen. Het is haar doel om zoveel mogelijk te leven. Je leert Berre steeds beter kennen.

Elke handeling, elke gedachte wordt op de simpelste manier beschreven. Toch dringt Berres verhaal diep tot je door. Ze raakt je omdat ze zo eerlijk en puur is, als een pasgeboren vogeltje.

Het mooie van Vogel is dat de hoofdpersoon leeft alsof ze herboren is. De boodschap van het verhaal is daarom ook: leef! Laat je leven niet leiden door een ander, maar bepaal zelf wie je wil zijn en wat je wil doen. En leef vooral op de manier die je zelf wil leven.

Niemand kan zijn verleden ontvluchten
Het blijkt niet zo gemakkelijk om opnieuw te beginnen en het verleden achter je te laten. Berre denkt onbewust de hele tijd aan haar moeder, al probeert ze nog zo hard om haar te vergeten. Ze denkt aan de goede tijden, maar vooral aan alle slechte tijden. Berre leeft in het heden, maar ook in het verleden. En zo zit het verhaal ook in elkaar: de perfecte afwisseling van heden en verleden.

Zo maak je kennis met Berres excentrieke moeder, die stap voor stap helemaal gek wordt. Je ontdekt elke angst, elk trauma dat Berre aan haar te wijten heeft. Je begint uiteindelijk te begrijpen waarom ze alles heeft achtergelaten en waarom ze razend is op haar moeder. Zou jij toestaan dat je moeder je hele leven verwoestte?

De hoofdstukken die zich in het verleden afspelen zet Enne Koens mooi neer. Het heden is simpel, puur en eerlijk, terwijl het verleden eerder diepzinnig is. Die afwisseling geeft het verhaal iets speciaals.

Zoektocht naar een nieuw leven
Enne Koens neemt je niet enkel mee naar Berres nieuwe leven, ze weet een filosofisch verhaal te vertellen. Samen met Berre ga je op zoek naar de waarheid. Wat is geluk? Waarom leven we? Je begint er zelf over nadenken. Mij bleef het achtervolgen. Berre leert dat het leven eigenlijk helemaal niet zo zinvol is. En hoe belangrijker jij het leven maakt, hoe minder zinvol het is. Vogel is een verzameling van (bittere) waarheden.

Vogel is een verhaal dat echt uniek is. Daarom vind ik dat iedereen het moet lezen. Jongeren leren over zelfstandigheid, ouders leren over de gevoelens van kinderen. Vogel bevat romantiek, drama, realiteit, filosofie en zelfs een vleugje magie. Maar het gaat vooral over Berre, die probeert haar vleugels uit te slaan als een volwassen vogel.

12-01-2012