Op zondag 24 oktober 2010 zit in de St. Aegtenkapel een groot publiek klaar voor musici Joris van den Berg (cello) en Martijn Willers (piano). Het publiek staat een prachtig repertoire te wachten, bestaande uit stukken van Bach, Schumann, Dutilleux, Chopin en Tsjaikovski. Met de prachtige muziek en het felle licht van de buitenwereld, dat de musici door de glas in loodramen bescheen, lijkt deze middag een bijna hemelse bedoening.

Na het concert word ik begeleid naar de kleedkamer, waar ik Van den Berg en Willers mag interviewen. Ik moet even wachten, want er komen allerlei mensen langs om de mannen te feliciteren en afscheid te nemen. Na heel wat kussen, knuffels en bloemen kan ik mijn vragen stellen.

Laten we eens beginnen met het concert zelf. Hoe vonden jullie het gaan?
‘Leuk’, antwoord het duo in koor. Maar wat bedoelen ze precies met ‘leuk’? Na een nadere verklaring kan ik concluderen dat ze het goed vonden gaan, maar dat het ook zeker beter had gekund. ‘Want beter kan het altijd.’

Hebben jullie het repertoire zelf gekozen?
‘Ja, Chopin en Schumann hadden we al eerder gespeeld op concerten begin dit seizoen. We vonden dat deze stukken mooi in het repertoire pasten en daarom hebben we ze weer uitgevoerd. Verder hebben we Tsjaikovski bewust aan het eind gespeeld, het was een echte uitsmijter.’ Het duo lijkt het erover eens te zijn dat Chopin een ontzettend leuk stuk was om te spelen. Verder vond Van den Berg het solostuk van Dutilleux (moderne muziek)  ook geweldig om te laten horen.

Waren jullie nerveus?
‘Een beetje, maar niet zo erg dat ons spel erdoor werd geblokkeerd. Je geeft toch een concert omdat je het leuk vindt, dus uiteindelijk kan je je daar wel overheen zetten.’ ‘ Vroeger heb ik wel eens helemaal verkrampt van de zenuwen een concert gegeven, maar de ervaring leert je er mee omgaan’, zegt de cellist. Willers voegt toe dat je tijdens het spelen niet aan jezelf moet denken, maar aan de muziek. Je hoeft niet zenuwachtig te zijn, want het gaat gewoonweg niet over jou! Het gaat erom het juiste gevoel over te brengen. Volgens de musici moet je daarbij een bepaalde ‘afstand’ tot je instrument bewaren, een soort ontspanning.

Als er iets beter had kunnen gaan, wat was dat dan geweest?
Van den Berg wijst lachend naar Willers: ‘Jij speelde een foute noot!’ De pianist weet meteen welke foute noot hij bedoelt en het feit dat hij dat zo snel weet, bewijst naar mijn idee hoe weinig foute noten er überhaupt zijn gespeeld! Als ik doorvraag naar verbeterpunten denken ze lang na. ‘ Het zijn meer heel veel kleine dingetjes die je graag beter zou zien,’ zegt Van den Berg.

Hoe zijn jullie met muziek in aanraking gekomen?
‘We komen allebei uit een muzikaal gezin. Mijn vader heeft het conservatorium gedaan, mijn moeder en mijn zusje zingen en mijn broertje heeft trompet gespeeld,’ zegt Willers. Van den Berg vertelt dat zijn moeder directrice is van de Muziekschool in Amersfoort. Op die manier kan het natuurlijk bijna niet missen dat zij met muziek zijn begonnen!

Werden jullie gepusht om door te gaan met muziek? Of werden jullie juist afgeremd?
‘We zijn zeker niet afgeremd, want de muziek zat bij ons allebei in de familie, maar gepusht zijn we ook niet’, zegt Willers. ‘Op mijn veertiende besefte ik dat ik echt door wilde gaan met de muziek en toen ik dat aan mijn ouders vertelde vonden ze wel dat ik er hard voor moest werken. Veel oefenen dus. Maar zij hebben mij zeker niet gedwongen met muziek verder te gaan’, aldus Van den Berg.

Willers vertelt dat zijn ouders heel verbaasd waren toen hij vertelde naar het conservatorium te willen. ‘Ik zat altijd een beetje op de piano te klooien. Wat ik voor mijn lessen moest doen, deed ik niet: ik wilde zelf dingen uitvinden en proberen. Toen mijn ouders dit hoorden, heeft mijn vader me meegenomen naar het conservatorium. Daar heeft iemand naar me geluisterd en diegene zei dat ik heel muzikaal was, maar en geen klap van kon. Vanaf dat moment ben ik mijn achterstand gaan inhalen.’

Konden jullie merken dat jullie duidelijk talenten waren?
Het duo schudt beide van nee. Dit is iets wat mij erg verbaast omdat ik het idee had dat alleen de vroegtijdige talenten doorgaan in de muziek. Van den Berg vertelt dat hij vroeger tussen kinderen zat die stukjes in één keer speelden, terwijl hem dat niet lukte. Ook vertelt hij dat hij wel eens concerten heeft gegeven en dat hij wist dat de mensen hem niet speciaal vonden spelen.

Willers zegt dat hij altijd een stukje op andere mensen heeft achtergelopen, vanwege zijn slechte start. ‘Het kan raar gaan hoor,’ zegt hij. ‘Veel talenten hangen hun instrument aan de wilg, terwijl mensen die er harder voor moeten werken vaak doorgaan.’

Kunnen jullie rondkomen van het leven als musici?
‘Het is moeilijk, maar het kan’, zegt Willers. ‘Het kost veel moeite om bekend te worden. Er zijn niet altijd opdrachten en je verdient er ook niet zoveel mee als een directeur van een of ander bedrijf. Maar we vinden het leuk, en je kan er van rondkomen, dus daar gaat het ons om.’

Wat is volgens jullie muziek? En wat is muzikaliteit?
Willers zegt dat muziek ‘de onderbreking van stilte’ is. Van den Berg weet het niet zo goed. Hij haalt luchtig zijn schouders op en reageert een beetje twijfelachtig op wat Willers zegt. ‘Iemand is muzikaal als diegene echt iets heeft met de muziek. Als diegene niet alleen speelt wat er op zijn bladmuziek staat, maar er ook iets bij voelt en dat ook kan overbrengen. Dat de muzikant als het ware wat te vertellen heeft’, zegt Van den Berg. Willers is het hiermee eens en voegt eraan toe dat er ontzettend veel soorten muzikaliteit zijn en dat iedereen zijn eigen specialiteiten en minderheden heeft.

Ten slotte: Kunnen jullie iets noemen wat speciaal aan jullie is, en iets waar jullie nog aan moeten werken?
‘Ik denk dat het speciale aan ons is, dat we wat met de muziek willen overbrengen. Dat we niet alleen maar zo mooi mogelijk spelen, maar ook écht iets te zeggen hebben,’ zegt Van den Berg. Willers vindt dat de gedrevenheid en de passie waarmee zij spelen kenmerkend is voor het duo. ‘Maar dat is dan ook meteen ons verbeterpunt. Vaak krijgen we de neiging door te schieten in ons enthousiasme. Natuurlijk, je mag opgaan in de muziek, maar het moet niet té. Want alles waar ‘te’ voor staat is niet goed.’

02-11-2010